การใส่บาตรตอนเช้ามีประโยชน์ใหญ่ที่เราคาดไม่ถึง

การใส่บาตรตอนเช้าเป็นประเพณีอย่างหนึ่ง เป็นความนิยมอย่างหนึ่งของประเทศเรา และโดยเฉพาะมีประโยชน์ใหญ่ที่เราคาดไม่ถึง

อันดับแรกก็คือว่า การใส่บาตรทุกวันทำให้ใจเราเกาะอยู่ในจาคานุสติและทานบารมี พอถึงเวลาตื่นเช้ามาต้องนึกแล้วว่าเราจะหาอะไรไปใส่บาตร อีกใจนึกอยู่เสมอ เป็นสังฆานุสติด้วย เพราะรู้ว่าหลวงปู่ หลวงพ่อ หรือพี่เณรเราจะมา

ประการที่สองเป็นการรักษาขนบธรรมเนียมประเพณีและวัฒนธรรมที่ดีงามของเราเอาไว้ ถ้าเราพร้อมเพียงกันทำ อาจจะขายได้ เช่นเดียวกับหลวงพระบาง ที่ใครไปหลวงพระบางก็ต้องไปใส่บาตรตอนเช้า กลายเป็นจุดขายของประเทศลาวไปเลย

ประการที่สาม เป็นการส่งต่อความดีจากรุ่นไปสู่รุ่น
ถ้าคนเป็นพ่อแม่ไม่ทำตัวอย่างไว้ ลูกหลานไม่มีตัวอย่างดู ต่อไปเขาจะไม่กล้าทำ เพราะฉะนั้นเด็กรุ่นใหม่ ๆ จะเห็นว่า การที่ออกไปซ่าเป็นวัฒนธรรมใหม่ เพราะไม่มีตัวอย่างที่พ่อแม่ปู่ย่าตายายทำมา อย่างดีวันเกิดครั้งหนึ่งก็ไปใส่บาตร อีก ๓๖๔ วันเป็นว่าเราทำตัวออกห่างจากความดีตลอด เพราะฉะนั้น..การส่งต่อวัฒนธรรมจากรุ่นสู่รุ่นจึงเป็นเรื่องที่สำคัญมาก

ประการที่สี่ การใส่บาตรตอนเช้าเป็นบุญใหญ่มหาศาลเพราะต่ออายุพระพุทธศาสนา พระเณรต้องการอาหารอยู่ทุกวัน เมื่อได้อาหารไปท่านสามารถที่จะดำรงธาตุขันธ์อยู่ได้ เพราะว่ามีภัตตาหารขบฉันแล้วก็มีกำลัง ศึกษาเล่าเรียนทั้งปริยัติและปฏิบัติ พอรู้จริงก็นำมาสั่งสอนชาวบ้านต่อ ทำให้ศาสนาเผยแผ่กว้างไกลออกไป หรือไม่ก็เป็นการสืบต่ออายุพระพุทธศาสนา ไม่ให้สิ้นสุดลงในรุ่นของเขา

ส่วนประการที่ห้านั้นเป็นเรื่องที่เราบางทีก็ไม่ได้นึกถึง คือ ถ้าทุกบ้านพร้อมเพรียงสามัคคีกันใส่บาตร ศาสนาอื่นไม่กล้ารุกรานเราหรอก เขาเห็นความพร้อมเพรียงเป็นอันหนึ่งเดียว เห็นความเข้มแข็งของพวกเรา พวกที่คิดจะยุ่งเกี่ยวกับเราก็ต้องถอยไปก่อน

การใส่บาตรมีกติกาอยู่อย่างเดียวว่า ต้องถวายด้วยความเคารพ เสมัยก่อนบ้านเศรษฐีหรือว่าพระราชวัง บรรดาข้าทาสบริวารเขาอยากใส่บาตร แต่คราวนี้เจ้านายไม่ยอมให้เปิดประตู เขาเลยใช้วิธีโยนข้ามกำแพงมา ให้พระรับได้ พระพุทธเจ้าอนุญาตไว้ ท่านบอกว่าสำคัญตรงที่เขาน้อมให้ด้วยความเคารพเท่านั้น ก็เลยมีประเพณีที่เราใช้ข้าวต้มลูกโยน

ส่วนใหญ่ข้าวต้มลูกโยนจะมาตอนตักบาตรเทโว เพราะคนเยอะด้วยกัน ข้างหลังเขาเข้าไม่ถึง เขาเลยทำข้ามต้มลูกโยนที่มีหางยาว ๆ เอาไว้โยน และประเพณีก็ไปเป็นประเพณีโยนบัวรับบัวกันที่พระประแดง ลักษณะอย่างนั้น

วัฒนธรรมประเพณีส่วนใหญ่บ้านเรามาจากศาสนาพุทธทั้งหมด บางอย่างถึงไม่ใช่ของศาสนาพุทธ เป็นพราหมณ์มาอย่างพิธีสงกรานต์ เราก็เอาพิธีพุทธใส่เข้าไป ทำบุญใส่บาตรเสร็จแล้วค่อยไปเล่นน้ำกัน

ในเรื่องของการใส่บาตรที่ส่งต่อความดีจากรุ่นหนึ่งไปยังอีกรุ่นหนึ่งนั้น วัดท่าขนุนเวลาตักบาตรเทโว
รุ่นปู่ย่าตายายอายุ ๗๐-๘๐ ปี บางคนก็ต้องนั่งรถเข็นมา
รุ่นพ่อรุ่นแม่อายุ ๕๐-๖๐ ปีก็มี
รุ่นป้ารุ่นน้าอาอายุ ๔๐-๕๐ ปีก็มี
รุ่นพี่ ๆ ของเขาอายุ ๓๐ ปีก็มี
วัยรุ่นอายุ ๑๒ ปี ๑๓ ปี ๑๔ ปีลงมา กระดี๊กระด๊า อยากไปใจจะขาด จะได้ไปดูว่ามีใครสวย ๆ หล่อ ๆ แถวนั้นบ้างไหม?
ตัวเล็กกว่านั้น ๓ ขวบ ๕ ขวบ เกาะแข้งเกาะขาไปเป็นแถว ๆ
แล้วยังมีที่อุ้มคอพับคออ่อนไปอีก เพิ่งจะเดือนสองเดือนมีโอกาสอย่างนั้นแล้ว อันนั้นเป็นพวกพี่น้องมอญพม่า เขาส่งต่อวัฒนธรรมได้ดีมาก ๆ

ถ้าเป็นเรากล้าหรือ? อุ้มเด็กเดือนสองเดือนไปตากแดดใส่บาตร เพราะเขาเริ่มตอนประมาณแปดโมงครึ่ง กว่าจะเสร็จก็ร่วมเพล แดดช่วงนั้นแรงมาก ๆ แต่เขาก็ไปกางร่มกัน บางทีเด็กหลับคอพับคออ่อน อาตมายังไปยืนรอเลย พ่อแม่ยัดใส่มือเด็ก เด็กเขาก็ใส่ ช่วยเสริมสร้างให้เขาชินกับการทำความดี เพราะฉะนั้น..การส่งต่อวัฒนธรรมจากรุ่นสู่รุ่นถ้าไม่มี ก็จะโดนวัฒนธรรมอื่นกลืนไปหมด โดยเฉพาะปัจจุบันเรารับวัฒนธรรมต่างชาติเข้ามาเยอะ อเมริกันสไตล์จะครอบโลกอยู่แล้ว จะกินก็ต้องเคเอฟซี ต้องแฮมเบเกอร์ ต้องโค้ก เงินไหลออกนอกไปด้วยซ้ำ

อย่ามองข้ามผลบุญพื้นฐานอันนี้ไป เพราะเป็นบุญใหญ่อย่างนึกไม่ถึง การใส่บาตรต่อให้ไม่ครบ ๔ รูปก็เป็นสังฆทานอยู่แล้ว สังฆะ คือหมู่สงฆ์ หมายเอาตั้งแต่ ๔ รูปขึ้นไป แต่ถ้าหากว่าเราไม่เจาะจงว่าใส่บาตรรูปไหน ต่อให้มารูปเดียวก็เป็นสังฆทาน ยกเว้นว่า หลวงปู่รูปนั้นมาเราจะใส่ รูปนี้มาเราจะใส่ ถ้าอย่างนั้นจะเป็นปาฏิบุคลิกทาน เป็นทานเฉพาะตน แต่ถ้าเราคิดว่าไม่ว่าหลวงปู่ หลวงพ่อรูปใดมาเราก็จะใส่ นั่นเป็นสังฆทานเลย เพราะไม่ได้เจาะจงว่าเป็นของใคร

ดังนั้น..สังฆทานไม่ได้หมายความว่าต้องมาถวายที่นี่ ใส่บาตรหน้าบ้านก็เป็นสังฆทานได้ และมีผลใหญ่อย่างที่ว่ามา ถ้ามีโอกาสพยายามช่วยกันฟื้นขึ้นมาหน่อย

อาตมาเห็นพระในกรุงเทพฯ มาบิณฑบาตตั้งแต่ตอนตี ๒ อันนั้นจะทำให้เกิดอาบัติศีลขาดด้วย เพราะเท่ากับรับประเคนอาหารค้างคืน

พระบางรูปอาตมาก็บอกเขาไปว่า ออกไปอย่างนั้นจะขาดพรรษานะคุณ เขาบอกว่าจะยอมขาดพรรษาดีหรือจะยอมอดดี?

การรักษาพระธรรมวินัยเราต้องแลกด้วยชีวิต อันนั้นเขาบอก เขาไม่ยอมอด เขาทิ้งธรรมวินัย ฉะนั้นโอกาสที่จะก้าวหน้าก็หายาก